Prymas trzy lata z tysiąca recenzja

    Chyba większość dorosłych Polaków przynajmniej raz oglądało film Teresy Kotlarczyk Prymas trzy lata z tysiąca z niezapomnianą kreacją Andrzeja Seweryna. Scenariusz filmu, autorstwa Jana Purzyckiego został opublikowany również jako powieść. Bezpośrednim autorem publikacji jest Jerzy Radłowski.

    Fabułę filmu można streścić w następujący sposób: Prymas Stefan Wyszyński zostaje uwięziony przez reżim komunistyczny w opuszczonym klasztorze w Stoczku Warmińskim. Zadaniem funkcjonariuszy UB ma polegać na nakłonieniu duchownego do rezygnacji ze wszystkich godności kościelnych. Zarówno presja psychiczna(cenzura korespondencji), pogarszający się stan zdrowia, czy obecność dwojga współwięźniów, siostry zakonnej i księdza, którzy prawdopodobnie także byli na usługach policji politycznej, nie "złamały" głęboko wierzącego kardynała. Wobec fiaska wszystkich wysiłków komendant quasi-więzienia w Stoczku sprowadza do klasztoru agenta bezpieki o nazwisku Molenda, sobowtóra Wyszyńskiego. Drobiazgowo szkolony dubler ma, jako rzekomy prymas, zrzec się zwierzchnictwa nad Kościołem w Polsce w trakcie specjalnie zorganizowanego spotkania z biskupami. Plan zostaje jednak zarzucony wskutek wycieku raportów agentki Urzędu Bezpieczeństwa (siostry zakonnej), poza miejsce uwięzienia. Prymas zostaje przeniesiony do klasztoru w Komańczy, natomiast sobowtór ginie z rąk swoich mocodawców.

    Książka Jerzego Radłowskiego przybliża właściwie w całości przedstawioną powyżej treść filmu, który co należy podkreślić, nie stanowi wiernego zapisu faktów historycznych. Żeby wspomnieć tylko o tym, że prymasa więziono kolejno w czterech miejscach: Rywałdzie, Stoczku Warmińskim, Prudniku Śląskim i Komańczy. Z kolei akcja filmu i także książki dzieje się prawie wyłącznie w Stoczku, a na zakończenie pada informacja o przenosinach do Komańczy. Całkowitym wytworem wyobraźni scenarzystów jest postać Molendy, ukazana dokładniej w powieści Radłowskiego, jako niespełniony aktor szantażem zmuszony do wcielenia się w Prymasa Tysiąclecia. W recenzowanej publikacji została ukazana również scena zamordowania Bolesława Bieruta przez moskiewskich zwierzchników.

    Serdecznie polecam zarówno film Prymas trzy lata z tysiąca jako przejmujący obraz wyjątkowej duchowości wybitnej postaci w historii Polski jak i powieść Jerzego Radłowskiego, w której rozwinięto oryginalny  wątek obrazu Teresy Kotlarczyk, czyli historię sobowtóra prymasa Wyszyńskiego.