Anna Świdnicka, Piastówna, która została cesarzową

    W "podręcznikowym" wydaniu historii utrwaliły się 2 wydarzenia z dziejów relacji władców piastowskich z monarchami Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Mam tu na myśli bitwę pod Cedynią (972) i Zjazd gnieźnieński w roku 1000. Czy Polak, niekoniecznie obeznany z historią potrafi wskazać przykład małżeństwa dynastycznego cesarza z polską księżniczką? Jeśli nie, dziś postaram się to zmienić.

    Anna Świdnicka urodziła się w 1339 roku. Jako miejsce narodzin księżniczki wymieniane są trzy miejscowości: Świdnica, Strzegom lub Książ. Anna była jedynym dzieckiem księcia świdnickiego Henryka II i bliżej nieznanej Katarzyny. Książę Henryk, podobnie jak jego żona, pozostaje osobą prawie nieznaną. urodził się między rokiem 1316 a 1324, jako wnuk po kądzieli Władysława Łokietka. zmarł między rokiem 1343 a 1345. Nie znamy również miejsca pochówku księcia. Henryk pozostaje postacią równie enigmatyczną jako polityk. Formalnie współrządził ze starszym bratem, Bolkiem II Małym, który faktycznie samodzielnie panował w Księstwie Świdnickim.

    Wracając jednak do samej Anny. Jak widać już w wieku 6 lub 8 lat została sierotą. Prawdopodobnie początkowo pozostawała pod opieką stryja i jego małżonki Agnieszki z rodu Habsburgów.Ponieważ Bolko II nie posiadał męskiego potomka, sprawa sukcesji tronu książęcego zależała całkowicie od przyszłego małżeństwa Anny. Stąd księżniczkę wysłano na dwór węgierskiej królowej-matki Elżbiety Łokietkówny(ciotki Bolka i Henryka), gdzie miała odebrać stosowne wykształcenie. XIV wiek to w historii piastowskiego Śląska czas podporządkowywania kolejnych księstw królom czeskim z dynastii Luksemburgów. Ostatnim niezależnym Piastem śląskim pozostawał Bolko Świdnicki. Chcąc oszczędzić poddanym czeskiego podboju po swojej śmierci, książę zaręczył bratanicę z królewiczem Wacławem, synem króla Karola I Luksemburskiego. Co ciekawe Wacław w chwili zaręczyn, czyli w roku 1350, był niemowlęciem, a jego przyszła żona liczyła sobie 11 lat. Wydawało się, że tego bardzo przemyślanego planu nie da się zrealizować, gdy w roku 1353 około 2-letni królewicz zmarł. Karol Luksemburski nie zamierzał stracić szansy na legalne przejęcie Księstwa Świdnickiego. Stąd gdy w roku następnym po dłuższej chorobie zmarła królowa Anna Wittelsbach, owdowiały Karol postanowił ubiegać się o rękę niedoszłej synowej. Przed zawarciem małżeństwa zawarto nową umowę sukcesyjną. Księstwo Świdnickie miało przypaść Annie lub jej potomstwu dopiero po śmierci Zarówno Bolka II jak i jego żony. Ślub Anny Świdnickiej i Karola Luksemburskiego odbył się w maju 1353 roku w Budzie na Węgrzech. W uroczystości uczestniczył między innymi Kazimierz Wielki oraz poza gospodarzem, czyli Ludwikiem Węgierskim, książęta niemieccy, a także przedstawiciele Republiki Weneckiej. Następnie małżonkowie udali się do Pragi, gdzie 28 lipca arcybiskup Arnost z Pardubic oficjalnie koronował nastoletnią królową. Ponieważ około rok przed zaślubinami Karol został wybrany na króla Rzymian, czyli cesarza-elekta, jego młodziutką małżonkę czekały jeszcze 2 koronacje. Pierwsza, na królową rzymską, odbyła się 8 lutego 1354 roku w Akwizgranie, a dokonał jej arcybiskup Kolonii. W roku następnym monarsza para udała się do Rzymu, gdzie zastępujący papieża Innocentego VI legat nałożył na głowy Karola(odtąd zwanego Karolem IV), i jego żony cesarskie korony. Ceremonia odbyła się w Niedzielę Wielkanocną, która przypadała 5 kwietnia. Podczas objazdu italskich posiadłości cesarskich Anna poznała słynnego już wówczas poetę Francesco Petrarkę, z którym później żywo korespondowała. Ze wspomnianą podróżą wiąże się również mrożący krew w żyłach epizod. W nocy z 19 na 20 maja para cesarska omal nie zginęła w pożarze jednego ze swoich włoskich pałaców. Małżonkom szczęśliwie udało się uniknąć niebezpieczeństwa i 15 września powrócili do Pragi.

    Mimo, że Karol poślubił 14-letnią Annę mając 37 lat(było to zresztą już 3 małżeństwo władcy), sam związek okazał się udany. Cesarz będąc człowiekiem wykształconym, to on założył działający do dziś praski Uniwersytet Karola, cenił sobie inteligentną małżonkę. Warto dodać, że Anna korespondowała nie tylko z Petrarką, ale również z papieżem Innocentym VI. Z kolei Karol pokazał się od najlepszej strony jako mąż w roku 1358, gdy jego żona załamała się po wydaniu na świat córki, a nie syna, jak powszechnie oczekiwano. Wtedy Karol IV, chcąc przekonać małżonkę, że nie ma do niej pretensji, podarował Annie nowo wzniesiony pałac niedaleko Karlstejnu zwany karlikiem. Wyczekiwany następca tronu urodził się w 1361 roku w Norymberdze. Królewicz, któremu nadano imię Wacław, w przyszłości zastąpił ojca na obu tronach. Cesarzowa ponownie zaszła w ciążę już rok później. Niestety w wyniku ciężkiego porodu zmarła zarówno matka jak i noworodek płci męskiej. Anna Świdnicka przeżyła zaledwie 23 lata. Została pochowana w katedrze św. Wita w Pradze, gdzie do dziś można oglądać sarkofag i pomnik Piastówny.

    Postać Anny została przywrócona zbiorowej pamięci dzięki emitowanemu w 2019 roku 2 sezonowi serialu "Korona Królów". Latem tego samego roku w Świdnicy odbył się turniej rycerski z okazji rocznicy urodzin cesarzowej. Honorowymi gośćmi wydarzenia byli odtwórcy ról Bolka II Małego i jego żony Agnieszki w "Koronie Królów", czyli Ewelina Pankowska i Andrzej Popiel.