Jerzy Franciszek Kulczycki i wiedeńskie kawiarnie

    Wielu z nas na co dzień pije kawę z mlekiem, ale czy kiedyś zastanawialiśmy się kto zapoczątkował tradycję takiego doprawiania czarnego napoju?

     Jerzy Franciszek Kulczycki urodził się około 1640 we wsi Kulczyce na Ukrainie. Sam uważał się za rodowitego Polaka z „królewskiego polskiego wolnego miasta Sambora”. Prawdopodobnie wywodził się z uszlachconej i polonizowanej linii ruskiego rodu Kulczyckich herbu Lis. Mimo przytoczonych tu danych pochodzenie Kulczyckiego budzi spory wśród historyków. W rodzinnych stronach uchodzi za Kozaka, który spędził dwa lata w jasyrze, czyli niewoli u Tatarów lub Turków, co tłumaczyłoby znajomość języka tureckiego. Natomiast badacze z Austrii i Węgier widzą  w Jerzym Franciszku Serba. 

    Dzięki znajomości języków tureckiego i węgierskiego Kulczycki został tłumaczem Kompanii Orientalnej, stowarzyszenia kupców wiedeński do spraw handlu ze Wschodem. Jako kupiec Jerzy Franciszek osiadł w Leopoldstadt   pod Wiedniem i tam zastało go oblężenie stolicy Cesarstwa przez armię turecką pod wodzą wezyra Kara Mustafy. Po pięciu tygodniach walk, za zgodą dowódcy obrony miasta, hrabiego Staremberga, podjął próbę przedarcia się przez obóz wroga w celu nawiązania kontaktu z idącą na odsiecz Wiedniowi armią dowodzoną przez króla Jana III Sobieskiego. 15 sierpnia 1683 roku, po trwającej dwa dni przeprawie, przebrany w turecki mundur kupiec dotarł do księcia Lotaryngii Karola V, jednego z dowódców odsieczy, od którego otrzymał obietnicę pomocy dla miasta.

    Po rozgromieniu wojsk Kara Mustafy 12 września 1683 roku Kulczycki otrzymał od Jana III specjalną nagrodę, należące do wezyra worki z ziarnami kawy, które zwycięzcy błędnie uznali za paszę dla wielbłądów. Dzięki uzyskanym zapasom Kulczycki założył pierwszą w Wiedniu kawiarnię, mieszczącą się przy Dormgasse 6. Właściciel Domu Pod Błękitną Butelką, jak nazwano lokal obsługiwał gości ubrany na modłę Osmańską(turecką). Gorzki i cierpki napój początkowo nie smakował wiedeńczykom stąd Kulczycki zaczął słodzić kawę cukrem, miodem, wreszcie doprawiać mlekiem. Sam lokal został zamknięty krótko po śmierci właściciela w 1694 roku, niemniej Jerzy Franciszek Kulczycki do dziś pozostaje patronem wiedeńskich kawiarzy.

    Historia Kulczyckiego została przedstawiona w publikacji dla młodzieży Opowieści z historii Polski, pióra Kazimierza Szymeczko, tyle tylko, że bohater literacki nosi imię Piotr.              

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Trzy żony ostatniego szacha Iranu

     Zanim przybliżymy sobie sylwetki kolejnych małżonek Mohammada Rezy Pahlawiego, warto zapoznać się z podstawowymi faktami na temat samego monarchy. Cytuję za encyklopedią PWN.  Mohammad Reza Pahlawi, z dynastii Pahlawi, ur. 26 X 1919, Teheran, zm. 27 VII 1980, Kair, szach Iranu  w latach 1941–79, syn założyciela dynastii, Rezy Szacha; objął tron po abdykacji swego ojca, Rezy Szacha, wymuszonej przez aliantów oskarżających go o kolaborację z Niemcami; głównymi celami jego polityki była modernizacja państwa oraz wzbudzenie nastrojów nacjonalistycznych — wielokrotnie podkreślał wagę czasów przedmuzułmańskich w ukształtowaniu się narodu perskiego (1971 uroczyste obchody 2500 lat państwa perskiego); w polityce zagranicznej początkowo przeciwstawiał się wpł...
Czytaj więcej

Księżniczka Sissi. Recenzja

      22 grudnia tego roku minie 70 lat od premiery austriacko-niemieckiego filmu kostiumowego Sissi w reżyserii Ernsta Marischki, z Romy Schneider w roli głównej. Był to symboliczny początek fenomenu cesarzowej Elżbiety Bawarskiej i jej związku z Franciszkiem Józefem I. Wizerunki monarszej pary widnieją dziś na wielu pamiątkach z Wiednia. Samej Sissi, jak zwracała się do Elżbiety najbliższa rodzina, poświęcono muzeum mieszczące się w dawnym pałacu cesarskim w Hofburgu. Na ile romantyczna relacja odegrana przez przed kamerą przez Romy Schneider i Karla Heinza  Böhma odpowiada rzeczywistości? To temat na osobne rozważania. Tutaj chciałbym pochylić się nad polskim przejawem fenomenu Sissi, mianowicie opublikowanej w 1998 roku przez wydawnictwo Debit książeczce dla dzieci Księżniczka Sissi autorstwa Zofii Siewak-Sojki z ilustracjami Pierre'a Couronne'a.      Książka stanowi właściwie streszczenie fabuły filmu, o którym wspomniano na początku. C...
Czytaj więcej

Prawdziwa historia Kopciuszka

      Historia sieroty, wykorzystywanej przez macochę i jej córki cieszy kolejne pokolenia najmłodszych od czasu publikacji przez Charles'a Perraulta w 1697. A co jeśli okaże się, że przy tworzeniu tej opowieści bajkopisarz inspirował się dziejami współczesnej sobie i wciąż żyjącej osoby?    Franciszka d’Aubigné urodziła się jesienią 1635 roku. Dziewczynka przyszła na świat w więziennej celi. Jak to możliwe? otóż za kratami znalazł się ojciec Franciszki Konstanty. Mężczyźnie dobrowolnie towarzyszyła ciężarna małżonka. Dziecko oddano na wychowanie ciotce, markizie de Villette. Franciszka spędziła w jej domu 7 lat poznając zasady religii protestanckiej(Kalwińskiej) i ucząc się prowadzenia domu. W 1644 roku Konstanty d’Aubigné odzyskał wolność i przejął opiekę nad córką. Rodzina przeniosła się na Małe Antyle, gdzie ojciec zajął się handlem tytoniem i bawełną. Wkrótce rodzina  d’Aubigné przeniosła się na wyspę Marie-Galante na Karaibach, gdzie Konstan...
Czytaj więcej