Elekcja Jana III Sobieskiego

     10 listopada 1673 roku zmarł we Lwowie król Polski i wielki książę Litwy Michał Korybut Wiśniowiecki. Szlachta Rzeczpospolitej Obojga Narodów stanęła wobec konieczności wyboru władcy w trakcie trwającej wojny z Imperium Osmańskim. Faworytem elekcji wydawał się więc utalentowany dowódca wojskowy. Czy faktycznie tak się stało? Zobaczmy.

    Przebieg sejmu elekcyjnego znamy dzięki relacji Francois de Callièresa, dyplomaty w służbie księcia Sabaudii i Piemontu Karola Emanuela II. Callières wyruszył w podróż do Warszawy z Paryża 21 marca 1674 roku, w towarzystwie francuskiego posła na elekcję, Toussainta de Forbina-Jansona, biskupa Marsylii. Dyplomaci przybyli do stolicy Rzeczpospolitej 5 maja, już podczas trwającej elekcji.

    W momencie rozpoczęcia wyborów o tron polsko-litewski ubiegało się 6 kandydatów: Ludwik Burbon zwany Wielkim Kondeuszem, Karol V Leopold książę Lotaryngii, car Rosji Aleksy I, palatyn Neuburga Filip Wilhelm Wittelsbach, Reginald d;Este książę Modeny i Reggio, Jerzy Oldenburg książę duński i norweski, Karol Emil Hohenzollern książę pruski. Callières szybko zorientował się, że konieczne będzie wypromowanie kandydata kompromisowego. Podczas spotkań z senatorami poseł księcia Sabaudii zaproponował krewnego swego mocodawcy, hrabiego Soisson Ludwika Tomasza Sabaudzkiego. planowano nawet małżeństwo królowej-wdowy Eleonory Habsburżanki z hrabią Ludwikiem Tomaszem. Kandydat nie zdobył jednak szczególnego poparcia, zapewne dlatego, że hrabia miał wówczas 17 lat i trudno było widzieć w nim przywódcę na trudne czasy. W obozie profrancuskim zaistniał skrywany podział Choć oficjalnym kandydatem Ludwika XIV był Kondeusz monarcha w istocie nie przepadał za doświadczonym wodzem pamiętając mu dawny bunt przeciwko regencji królewskiej matki i kardynała Mazarina. Faktyczny faworyt Wersalu Karol Lotaryński stracił najbardziej wpływowego stronnika wśród polskich polityków, zmarłego 15 maja prymasa Floriana Czartoryskiego. 

    W tym samym czasie nad dołączeniem do wyścigu o koronę zastanawiał się marszałek i hetman wielki koronny Jan Sobieski. 45-letni magnat wprawdzie odniósł wielkie zwycięstwo nad Turkami pod Chocimiem (10-11 listopada 1673 roku), niemniej miał wielu przeciwników, głównie możny litewski ród Paców. Ostatecznie w dniu 19 maja Sobieski zdecydował się kandydować, do czego podobno namówiła go ambitna żona Maria Kazimiera zwana Marysieńką. Kandydaturę hetmana formalnie zgłosił wojewoda ruski Stanisław Jabłonowski. Sława zwycięskiego wodza ostatecznie przekonała szlacheckich wyborców. Ostatecznie przekonano nawet Paców, którzy jeszcze na początku roku forsowali uchwałę sejmową wykluczających z elekcji kandydatów rodzimych, tzw. "Piastów". Był to akt prawny przygotowany specjalnie by uniemożliwić ewentualne wyniesienie Sobieskiego. 21 maja zastępujący prymasa biskup krakowski Andrzej Trzebicki oficjalnie ogłosił wybór króla Jana III większością 3450 głosów. Zgromadzeni zgotowali elektowi owację. Koronacja pary królewskiej odbyła się dopiero na początku 1676 roku po zawarciu rozejmu z Turcją. Historia zapamiętała Jana III zwłaszcza jako dowódcę Odsieczy Wiedeńskiej z 1683 roku, która ostatecznie zakończyła ekspansję Osmanów w Europie.       

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Trzy żony ostatniego szacha Iranu

     Zanim przybliżymy sobie sylwetki kolejnych małżonek Mohammada Rezy Pahlawiego, warto zapoznać się z podstawowymi faktami na temat samego monarchy. Cytuję za encyklopedią PWN.  Mohammad Reza Pahlawi, z dynastii Pahlawi, ur. 26 X 1919, Teheran, zm. 27 VII 1980, Kair, szach Iranu  w latach 1941–79, syn założyciela dynastii, Rezy Szacha; objął tron po abdykacji swego ojca, Rezy Szacha, wymuszonej przez aliantów oskarżających go o kolaborację z Niemcami; głównymi celami jego polityki była modernizacja państwa oraz wzbudzenie nastrojów nacjonalistycznych — wielokrotnie podkreślał wagę czasów przedmuzułmańskich w ukształtowaniu się narodu perskiego (1971 uroczyste obchody 2500 lat państwa perskiego); w polityce zagranicznej początkowo przeciwstawiał się wpł...
Czytaj więcej

Prawdziwa historia Kopciuszka

      Historia sieroty, wykorzystywanej przez macochę i jej córki cieszy kolejne pokolenia najmłodszych od czasu publikacji przez Charles'a Perraulta w 1697. A co jeśli okaże się, że przy tworzeniu tej opowieści bajkopisarz inspirował się dziejami współczesnej sobie i wciąż żyjącej osoby?    Franciszka d’Aubigné urodziła się jesienią 1635 roku. Dziewczynka przyszła na świat w więziennej celi. Jak to możliwe? otóż za kratami znalazł się ojciec Franciszki Konstanty. Mężczyźnie dobrowolnie towarzyszyła ciężarna małżonka. Dziecko oddano na wychowanie ciotce, markizie de Villette. Franciszka spędziła w jej domu 7 lat poznając zasady religii protestanckiej(Kalwińskiej) i ucząc się prowadzenia domu. W 1644 roku Konstanty d’Aubigné odzyskał wolność i przejął opiekę nad córką. Rodzina przeniosła się na Małe Antyle, gdzie ojciec zajął się handlem tytoniem i bawełną. Wkrótce rodzina  d’Aubigné przeniosła się na wyspę Marie-Galante na Karaibach, gdzie Konstan...
Czytaj więcej

Księżniczka Sissi. Recenzja

      22 grudnia tego roku minie 70 lat od premiery austriacko-niemieckiego filmu kostiumowego Sissi w reżyserii Ernsta Marischki, z Romy Schneider w roli głównej. Był to symboliczny początek fenomenu cesarzowej Elżbiety Bawarskiej i jej związku z Franciszkiem Józefem I. Wizerunki monarszej pary widnieją dziś na wielu pamiątkach z Wiednia. Samej Sissi, jak zwracała się do Elżbiety najbliższa rodzina, poświęcono muzeum mieszczące się w dawnym pałacu cesarskim w Hofburgu. Na ile romantyczna relacja odegrana przez przed kamerą przez Romy Schneider i Karla Heinza  Böhma odpowiada rzeczywistości? To temat na osobne rozważania. Tutaj chciałbym pochylić się nad polskim przejawem fenomenu Sissi, mianowicie opublikowanej w 1998 roku przez wydawnictwo Debit książeczce dla dzieci Księżniczka Sissi autorstwa Zofii Siewak-Sojki z ilustracjami Pierre'a Couronne'a.      Książka stanowi właściwie streszczenie fabuły filmu, o którym wspomniano na początku. C...
Czytaj więcej